architektura miejsca we Wrocławiu

Co ma wspólnego plac Jana Pawła II z kościołem na Ołbińskiej?

W średniowiecznym Wrocławiu na zachodnią stronę miasta prowadziły dwie bramy w linii murów wewnętrznych wzdłuż fosy na nieistniejącej już Czarnej Oławie- brama Ruska na trakcie będącym obecnie ulicą Ruską oraz wewnętrzna brama Mikołajska na linii dzisiejszej ulicy św. Mikołaja. Brama Mikołajska znajdowała się w miejscu, gdzie dziś znajduje się plac Jana Pawła II. Podziemny przebieg jej fundamentów można dziś z trudem dostrzec w przejściu podziemnym pod placem Jana Pawła II, jeśli ma się w głowie jakąś rycinę z jej przedstawieniem. Szkoda, że nie zostały one wcale wyeksponowane. Ale jest miejsce, gdzie w każdej chwili możemy zobaczyć jej fascynujący fragment.

 

Budowa bramy Mikołajskiej zakończyła się w 1503 roku. Otrzymała bardzo bogaty wystrój rzeźbiarski. Brama uległa zniszczeniu w grudniu 1806 roku po bombardowaniu Wrocławia przez wojska napoleońskie. Choć sama architektura uległa znacznemu zniszczeniu, to wystrój rzeźbiarski ocalał bez większego uszczerbku. Część tego wystroju obejmująca scenę główną z dwoma flankującymi ją kompozycjami i mniejszymi tarczami herbowymi, ale bez inskrypcji została przeniesiona na fasadę Kościoła Opieki św. Józefa przy ulicy Ołbińskiej 1 we Wrocławiu ( dawniej pod wezwaniem św. Urszuli i Jedenastu Tysięcy Dziewic). Dokonano tego po całkowitym rozebraniu bramy w roku 1824, w ramach przebudowy prowadzonej przez K.G. Langhansa (ten sam był autorem projektu kościoła). Dwie pozostałe kompozycje heraldyczne ale bez oprawy architektonicznej, znajdują się w lapidarium Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Z lewej brama Mikołajska na rycinie z 1805 roku.  Po prawej fragment panoramy Wrocławia Barthla Weinera z 1562 r z umocnieniami bramy. Powyższe ilustracje z : historiadolnegoslaska.blogspot.com

W skład pierwotnego wystroju wchodziły: grupa ukrzyżowania z postaciami Marii i św. Jana, tablica inskrypcyjna ze słowami „JEZUS NAZARENUS REX JUDEORUM” powtórzonymi jeszcze w języku greckim i hebrajskim także dwie tarcze herbowe z przedstawieniami lwa czeskiego i śląskiego orła, umieszczone ponad ramionami krzyża. Ponad krzyżem, na jego przedłużeniu znajdowała się fiala stanowiąca zamknięcie całości kompozycji. Poniżej krzyża biegł fryz wypełniony ażurową wicią roślinną o ostro cyzelowanych brzegach. W skład rzeźbiarskiego wystroju bramy Mikołajskiej wchodziły jeszcze cztery dużych rozmiarów kompozycje heraldyczne. Dwie z nich flankowały przedstawienie główne, w roślinnych, gęstych splotach, ujętych w bogate obramienie architektoniczne, zwieńczone przenikającymi się „oślimi” łukami znajdowały się tarcze herbowe po lewej z lwem, po prawej z orłem pod obiema znajdowały się jeszcze inskrypcje. Dwie inne znajdowały się prawdopodobnie na murze bramy od strony miasta i przedstawiały głowę św. Jana w odwróconej koronie i orła z przepaską.

 

Autorem wystroju rzeźbiarskiego bramy Mikołajskiej jest Briccius Gauske, który przybył do Wrocławia wraz z zatrudnionym przez Radę miejską łużyckim warsztatem około 1480 roku. Jako jedyny wówczas na tym terenie specjalizował się w rzeźbie figuralnej i dekoracyjno- ornamentalnej na wysokim poziomie znanym z realizacji łużyckich. Jemu tez przypisuje się dekoracje południowej fasady Ratusz wrocławskiego (bardzo charakterystyczny dla niego dokładny rysunek piór ptaków i skrzydeł aniołów, zamiłowanie do bogatej dekoracji roślinnej, realizm i ażurowość.

Spacerując w tych okolicach, spójrzcie Państwo na fasadę kościoła na Skrzyżowaniu ulic Jedności Narodowej i Ołbińskiej. Umieszczone tam przedstawienia rzeźbiarskie warte są uwagi i docenienia kunsztu późnogotyckiego artysty.

ilustracje z dolny-slask.org.pl

 

Aleksandra Wiśniewska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

eighteen − three =